Het DSGO rollenmodel
Om het DSGO correct te laten functioneren zijn er verschillende rollen die vervuld moeten worden. Partijen kunnen meerdere rollen tegelijk vervullen, en zullen dit in de praktijk ook regelmatig doen.
Sleutelrollen
Allereerst zijn er sleutelrollen die bij een datatransactie betrokken zijn.
Bij een directe datatransactie zijn dit Datadienstgebruiker, de Datadienstaanbieder en Datadienstrechthebbende. In deze implementatievariant gaat een partij zelf zowel de technische als juridische datatransactie aan. Dit kan alleen wanneer de Datadienstaanbieder ook Datadienstrechthebbende is, en gebruikersrechten verleent aan de Datadienstgebruiker. Zie onderstaande figuur.
Elke partij in de gebouwde omgeving kan deze rollen vervullen als ze aan de afspraken voor deze rol voldoen.
Bij een indirecte datatransactie zijn de datadienstaanbiedersrol en datadienstgebruikersrol gesplitst tussen partijen. In deze implementatievariant is een datadienstgebruiker of datadienstrechthebbende wel juridisch betrokken bij de datatransactie, maar maakt gebruik van een partij die gemachtigd is om namens hem de technische datatransactie uit te voeren. Zie onderstaande figuur.
Elke partij in de gebouwde omgeving kan deze rollen vervullen om datadiensten af te nemen of datadiensten te leveren, indien ze aan de afspraken voor deze rol afspraken voldoen.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de sleutelrollen. Zie het overzicht met Rechten en Plichten voor aanvullende informatie over alle rollen.
Rol | Omschrijving | Opmerking |
Een partij die zowel juridisch als technisch een datadienst afneemt. De partij is bij het afnemen van een datadienst verantwoordelijk voor het voldoen aan de voorwaarden, verplichtingen van de datadienst conform diens datadienstspecificatie. | Datadienstgebruikers moeten deelnemen aan het DSGO, en sluiten bij het toetreden een Deelnameovereenkomst met de Beheerorganisatie DSGO. | |
Gemachtigd datadienstgebruiker | Een partij die door de juridisch datadienstgebruiker gemachtigd is om een datadienst van een partij te gaan gebruiken. De Gemachtigd datadienstgebruiker is een implementatievariant van de Datadienstgebruiker. | Gemachtigde partijen moeten deelnemen aan het DSGO, en sluiten bij het toetreden een Deelnameovereenkomst met de Beheerorganisatie DSGO. Daarnaast moeten ze gecertificeerd zijn en staan ze onder toezicht van de Beheerorganisatie DSGO. |
Juridisch datadienstgebruiker | Een partij die juridisch een datadienst van een partij gaat gebruiken en een contracteerde derde partij de datatransactie technisch laat uitvoeren. De Juridisch datadienstgebruiker is een implementatievariant van de Datadienstgebruiker. | Juridisch datadienstgebruikers moeten deelnemen aan het DSGO, en sluiten bij het toetreden een Deelnameovereenkomst met de Beheerorganisatie DSGO. |
Een partij die zowel juridisch als technisch een datadienst aanbiedt. De partij is verantwoordelijk voor het definiëren van één of meer datadiensten en deze aan te bieden en leveren conform haar datadienstspecificatie en het volledige afsprakenstelsel. | Datadienstaanbieders moeten deelnemen aan het DSGO, en sluiten bij het toetreden een Deelnameovereenkomst met de Beheerorganisatie DSGO. | |
Gemachtigd datadienstaanbieder | Een partij die door de datadienstrechthebbende gemachtigd is om een datadienst (en data) aan te bieden. De Gemachtigd datadienstaanbieder is een implementatievariant van de Datadienstaanbieder. | Gemachtigde partijen moeten deelnemen aan het DSGO, en sluiten bij het toetreden een Deelnameovereenkomst met de Beheerorganisatie DSGO. Daarnaast moeten ze gecertificeerd zijn en staan ze onder toezicht van de Beheerorganisatie DSGO. |
Een partij die juridisch een datadienst en/of data aanbiedt via een gecontracteerde derde partij die de datadienst technisch aanbiedt (de Gemachtigd datadienstaanbieder). De partij heeft gebruiksrechten over data en heeft zeggenschap over het gebruikersrecht van andere partijen betreffend die data en het aanbieden ervan. | De rol van datadienstrechthebbende wordt vervuld door de partij die volgens wet- en regelgeving en/of contractuele afspraken gebruikersrechten en zeggenschap heeft over datadienst. De datadienstrechthebbende kan gebruik maken van deze rechten binnen het DSGO, en sluit daarvoor een Deelnameovereenkomst met de Beheerorganisatie DSGO. |
Een partij kan een of meerdere rollen invullen bij het uitvoeren van een datadienst. Bij een andere datadienst kunnen dezelfde partijen een andere rol innemen.
Marktvoorzieningen
De rollen van authenticatiedienst, autorisatieregister en participantenregister zijn marktvoorzieningen en zijn optioneel ondersteunend bij het uitvoeren van datadiensten. De rol van een marktvoorziening wordt vervuld door marktpartijen (zowel commercieel als niet-commercieel) die voor de desbetreffende rol aan de vereisten voldoen. Marktvoorzieningen nemen deel aan het DSGO, moeten gecertificeerd zijn en staan onder toezicht van de Beheerorganisatie DSGO.
Rol | Omschrijving | Opmerking |
Een authenticatiedienst is een onafhankelijke partij die diensten aanbiedt voor het creëren, onderhouden, beheren en valideren van identiteiten van natuurlijke personen (mensen) tijdens het gebruik van datadiensten en/of het registreren van autorisaties. Een authenticatiedienst is een optionele rol en is niet bij elke datadienst betrokken. | Er bestaan authenticatiediensten die geen marktvoorziening in het DSGO zijn, deze worden altijd als externe authenticatiediensten benoemd in het afsprakenstelsel. In een datadienst is het gebruik van een authenticatiedienst enkel nodig wanneer een datadienst om een natuurlijk persoon gaat en de datadienstaanbieder zelf deze functionaliteit niet biedt. | |
Een autorisatieregister is een onafhankelijke partij die diensten aanbiedt voor het registeren, beheren en ontsluiten van
Een autorisatieregister is een optionele rol en is niet bij elke datadienst betrokken. | In een datadienst is het gebruik van een autorisatieregister enkel nodig voor het registreren van toegangsrechten of (leveranciers)machtigingen. Alternatieven voor het registeren van toegangsrechten of (leveranciers)machtigingen bij een derde partij zijn:
| |
Een participantenregister als marktvoorziening is een onafhankelijke partij die diensten aanbiedt voor het registeren en beheren van participanten in een beperkte set DSGO rollen. Een marktvoorziening participantenregister is een optionele rol en is alleen indirect bij een datadienst betrokken. | In een datadienst wordt alleen de stelselvoorziening centraal DSGO participantenregister gebruikt om informatie over participanten op te vragen. Op dit moment is het voor een participantenregister als marktvoorziening enkel toestaan om datadienstrechthebbende en juridisch datadienstgebruiker te registreren.
|
Beheerorganisatie DSGO
De rol van de Beheerorganisatie DSGO is verantwoordelijk voor het (laten) uitvoeren van diverse activiteiten om continuïteit van het DSGO te borgen. Als onderdeel van het beheren van het DSGO valt het leveren en beheren van de stelselvoorzieningen.
Rol | Omschrijving |
De Beheerorganisatie DSGO is verantwoordelijk het (laten) uitvoeren van de activiteiten rondom beheer, adoptie en doorontwikkeling van het DSGO. |
Stelselvoorzieningen
De Beheerorganisatie DSGO levert onderstaande stelselvoorzieningen van het DSGO.
Stelselcatalogus (Centraal DSGO participantenregister)
Merk op, in de doorontwikkeling van het afsprakenstelsel kunnen aanvullende rollen worden toegevoegd aan het rollenmodel.